Leworęczność


Pisanie lewą ręką

Skąd właściwie bierze się leworęczność? Czy powinniśmy ją zwalczać? Jakie zdolności mają leworęczni? W przybliżeniu aż 14% populacji naszego globu nie pisze prawą ręka. Jeżeli zastanawiasz się jakie są odpowiedzi na zadane przed chwilą pytania to zapraszam do dalszej lektury, bo temat okazuje się bardzo ciekawy…

Współcześnie 83% społeczeństwa jest praworęczna, 14% leworęczna a 3% posługuje się obiema dłońmi z taką samą sprawnością. Leworęczność jest spotykana dość często a najwięcej leworęcznych jest wśród Eskimosów i Żydów. Są oni uznawani za największą mniejszość na świecie a wśród nich przeważają mężczyźni. Częściej występuje u bliźniaków. Od 1992 roku leworęczni mają swoje święto – 13 sierpnia to Międzynarodowy Dzień Leworęcznych. Co roku w dzielnicy Soho w pobliżu pierwszego na świecie sklepu z produktami przystosowanymi dla osób leworęcznych.

Skąd się bierze leworęczność

Ręczność, czyli tendencja do posługiwania się głównie jedną ręką kształtuje się w okresie od drugiego do szóstego roku życia. Początkowo naukowcy sądzili, że praworęczność stała się często występująca wśród ludzi w momencie upowszechnienia się umiejętności pisania, kiedy to rodzice i nauczyciele zachęcali dzieci do pisania prawą ręką. Jeżeli ta hipoteza okazałaby się słuszna, znaczyłoby to, że praworęczność jest zwyczajem przekazywanym z pokolenia na pokolenie.

Jednak wykonane przez archeologów badania szkieletów z okresów przed powstaniem pisma ustaliły, że stosunek osób praworęcznych do leworęcznych był kiedyś prawie równy współczesnemu. Oznacza to, że leworęczność powstaje prawdopodobnie w wyniku dziedziczenia. Ponadto leworęczność występuje już we wczesnym okresie życia (zazwyczaj można ją określić już przed ukończeniem pierwszego roku życia). Powstała teza mówiąca, że ręka dominująca rozwija się jako pierwsza a niedominujące nadrabia zaległości podczas rozwoju organizmu, którą potwierdziły przeprowadzone badania porównawcze – nad sprawnością manualną dzieci praworęcznych i leworęcznych podczas przedkładania kołeczków na plastikowych tablicach. Wyniki badań pokazały, że starsze dzieci wykonują precyzyjniejsze ruchy ręką niedominującą niż dzieci młode.

Naukowcy wykryli nawet recesywny gen, który odpowiada za powstawanie leworęczności, jednak występuje w populacji stosunkowo rzadko. Oznacza to, że dziecko może być leworęczne, nawet jeżeli oboje rodziców jest praworęcznych i odwrotnie – leworęczni rodzice mogą mieć praworęczne potomstwo, oczywiście im więcej osób leworęcznych w rodzinie tym wystąpienie genu leworęczności jest bardziej prawdopodobne.

Chociaż okazuje się, że bezpośrednią przyczyną leworęczności jest genetyka to pośrednią przyczyną jest rozwój prawej półkuli mózgu odpowiedzialnej, że kontrolę lewej części ciała.

Leworęczni w społeczeństwie

Jeszcze nie tak dawno temu bycie osobą leworęczną w społeczeństwie wiązało się z nieprzyjemnościami. Odbierane leworęczność jako bycie „niepraworęcznym” a takie osoby nazywano mańkutami. Teraz coraz rzadziej, ale zdarza się słyszeć takie określenie, jednak przez wiele osób jest ono nieakceptowane i uznawane za obraźliwe.

Jeżeli spojrzeć ze strony historycznej, w wielu kulturach lewa strona a następnie leworęczność były wartościowane negatywnie. Prawość kojarzy się ludziom z praworządnością i porządnością a geneza tego słowa jest związana ze sprawnością czy umiejętnością obsługi narzędzi. Natomiast „lewy” oznacza tyle co „wadliwy” i „niespełniający oczekiwań”. Bardzo często słyszymy także, że ktoś „wstał lewą nogą” lub ma „dwie lewe ręce”.

Leworęczność – zwalczanie

Na przestrzeni dziejów osoby leworęczne były uważane za przestępców i oskarżane o konszachty z diabłem. Zjawisko leworęczności brano też często za patologię i naznaczenie. Prawdopodobnie głównie z tych przyczyn, jeszcze w drugiej połowie XX wieku, leworęczność była silnie zwalczana. W celu zapobieganiu „nadużywania” lewej ręki dochodziło do wielu, dzisiaj paradoksalnych działań na dzieciach, takich jak przywiązywanie sztućców do prawej ręki czy bandażowanie palców lewej dla dzieci. Szczególnie starano się uniknąć pisania lewą ręką zmuszając usilnie dzieci do wykorzystania w tym celu ręki prawej, krając i przywiązując rączkę do krzesła.

Na szczęście do dzisiaj te podejście się zmieniło radykalnie i leworęczni nie mają już trudnego życia. Myślę, ze przyczyniły się do tego dwa fakty, po pierwsze świat zna wielu sławnych ludzi, którzy byli leworęczni, a wśród nich czterech spośród siedmiu amerykańskich prezydentów: Ford, Bush senior, Clinton i Obama. Po drugie spowodowało to nasilone zainteresowanie osobami leworęcznymi i zapoczątkowało badań, które z kolei przedstawiły leworęczność w jaśniejszym świetle i łatwo zostały spopularyzowane.

Barack Obama jest leworęczny

Dlaczego leworęczni nie powinni pisać prawą ręką?

Jak napisałem wyżej, jeszcze nie tak dawno pisanie lewą ręką było silnie zwalczane, jednak dlaczego takie działanie było nieodpowiednie, skoro pisanie od lewej do prawej strony jest łatwiejsze ręką prawą? Miało to swoje uzasadnienie. U osób leworęcznych rozwinięta jest bardziej prawa półkula mózgowa, która odpowiada za kontrolę lewej części ciała. U znacznej większości osób leworęcznych nie dominuje tylko lewa ręka, ale także cała lewa strona ciała. Oznacza to, że zazwyczaj także lewe oko jest dominujące, co należy rozumieć, że ośrodki mózgowe kontrolujące lewe oko i lewą rękę znajdują się w lewej półkuli mózgowej. Oznacza to, że lewe oko i ręka „komunikują” się ze sobą znacznie szybciej niż organy leżące po przeciwnych stronach ciała.

Poczytaj również:  Poznaj 9 Najstraszniejszych chorób dłoni

Leworęczni zmuszeni do pisania prawą ręką mogą mieć ogromne trudności z odpowiednim pisaniem i pisanie tą ręką może prowadzić do poważniejszych problemów. Często obserwuje się brzydkie pismo i problemy z dysgrafia, dysleksją i ortografią.

Leworęczni – technika pisania

Sam jestem osobą leworęczną i wiem z doświadczenia, że pisanie lewą ręką wiąże się z pewnymi niedogodnościami. Problemy na jakie natykają się osoby piszące lewą ręką, to:

  • Kłopoty z podglądem napisanego wcześniej tekstu. To jest chyba jeden z najbardziej dokuczliwych problemów – żeby podejrzeć napisany wcześniej tekst trzeba odsunąć rękę.
  • Rozmazywanie liter ręką. Leworęczni raczej nie powinni używać piór i długopisów z rozmazującym się tuszem. Na szczęście niektóre tusze się nie rozmazują.
  • Nieprawidłowa technika trzymania długopisu. Leworęczni często popełniają taki błąd,wynikający z chęci podpatrzenia napisanego wcześniej tekstu. Może to być trzymanie długopisu między wszystkimi palcami, hakowate ułożenie reki bądź trzymanie ręki zbyt blisko siebie.

Na szczęście ktoś się zainteresował problemami z pisaniem jakie niesie za sobą leworęczność. Najbardziej komfortową pozycją do pisania lewą ręką jest trzymanie długopisu między trzema palcami: kciukiem, wskazującym i środkowym (tak samo jak u osób praworęcznych), a ułożenie ręki lustrzane do praworęcznych. Zapewnia to odpowiedni nacisk i kontrolę nad długopisem. Jedyną różnicą w pisaniu leworęcznych jest ułożenie kartki. Powinna być ona obrócona o 45 stopni w stronę zgodną z ruchem wskazówek zegara. Dzięki takiemu działaniu leworęczni mają lepszy wgląd w napisane wcześniej słowa.

Pisanie lewą ręką

Słynni leworęczni

Na przestrzeni dziejów wiele słynnych osób należało do mniejszości jaką byli leworęczni. Poza wymienionymi wcześniej czterema amerykańskimi prezydentami (Ford, Bush, Clinton i Obama) najsłynniejsi z nich to:

  • wodzowie i przywódcy
    Napoleon Bonaparte, Benjamin Franklin, Juliusz Cezar
  • artyści
    Pablo Picasso, Leonardo da Vinci, Bob Dylan, Michał Anioł, Kurt Cobain
  • sportowcy
    Diego Maradona
  • gwiazdy kina
    Charlie Chaplin, Marilyn Monroe, Tom Cruise, Nicole Kidman, Robert de Niro, Whoopi Goldberg, Bruce Willis
  • Polacy
    Andrzej Wajda, Krzysztof Penderecki

Leworęczni – zdolności

Jak widać wielu sławnych ludzi w codziennym życiu posługiwało się lewą ręką. Fakt ten nasilił zainteresowanie zdolnościami leworęcznych, które w niektórych aspektach przewyższają przeciętnych ludzi. Paul Broca dowiódł, że prawa półkula mózgu odgrywa istotną rolę w postrzeganiu przestrzennym, rozpoznawaniu wzorów, prawidłowości kształtów i ich wzajemnych zależności. Zalety leworęcznych spowodowane są głównie lepszym rozwojem tej półkuli.

Zalety leworęcznych:

  • Doskonale orientują się w terenie. Mają lepiej rozwinięte wyczucie odległości i zdolności przestrzenne
  • Mają większe predyspozycje matematyczne, plastyczne, muzyczne, sportowe
  • Częściej myślą w sposób dywergencyjny (wielokierunkowy i angażujący kilka zmysłów), co skutkuje większą kreatywnością, wszechstronnością i lepszym rozwiązywaniem problemów
  • Cechują się większą sprawnością manualną

Leworęczni statystycznie żyją krócej. Nie jest to związane z ich szczególną podatnością na choroby czy zaburzenia, ale z faktem, iż współczesny świat jest przystosowany dla praworęcznych. Osoby leworęczne znacznie częściej ulegają wypadkom, także śmiertelnym, co sprawia, że żyją średnio aż 20 lat krócej niż osoby praworęczne.

Leworęczność – niedogodności

Wiem z doświadczenia, że bycie osobą leworęczną nie sprawia większych trudności. Współcześnie leworęczni są odbieraniu jako osoby uzdolnione artystycznie i ludzie mają ogólne pojęcie o leworęczności wymienionych wyżej twórców. W całym swoim życiu nie spotkało mnie inne określenie niż „leworęczny” bądź „mańkut” , który wcale nie był używany w obraźliwym kontekście. Bardziej znaczące niedogodności jakich udało mi się doświadczyć to:

  • Trudność precyzyjnego wycinania kształtów nożyczkami przeznaczonymi dla praworęcznych i po dłuższym posługiwaniu się tym narzędziem – ból palców.
  • Niedogodności podczas pisania – trudno jest zobaczyć napisany wcześniej tekst, a po dłuższym pisaniu, niezależnie od stosowanego długopisu część zewnętrzna palców jest cała niebieska od tuszu.
  • Obieranie warzyw obieraczką przy użyciu lewej ręki jest bardzo trudne. Jedynym wyjściem jest „nauczenie” prawej ręki tej umiejętności. (Godzina lub dwie praktyki i gotowe!)
  • Otwieranie drzwi trwa troszkę dłużej i jest mniej wygodne niż u osoby praworęcznej.
  • Niewygodnie jest obsługiwać niektóre maszyny i urządzenia (np. skrzynię biegów, myszki).
  • Siedząc ze znajomym w ławce, bądź jedząc przy stole trzeba uważać żeby zawsze siadać z lewej strony, bądź zachować szczególną ostrożność, ponieważ bardzo łatwo jest sobie przeszkadzać stukając się łokciami
  • W telefonach komórkowych głośniki i mikrofon są często przystosowane dla osób praworęcznych – skutkuje to trochę „cichszą” komunikacją.

Podsumowując, niedogodności jakie czekają na leworęcznych są niewielkie. Osobiście jestem dumny z mojej leworęczności i nigdy nie żałowałem takiego stanu rzeczy (chociaż może kiedyś przestawię się na oburęczność 😉 ). Pozdrawiam wszystkich leworęcznych!

Podziel się artykułem:

Podobne Artykuły

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *